تعریف
سرطان پستان نوعی بیماری بدخیم است که از سلولهای داخل پستان، معمولاً در مجاری شیری یا غدد تولیدکننده شیر، آغاز میشود. این سرطان میتواند به بافتهای اطراف یا سایر اندامها گسترش یابد. پستان از چربی، بافت همبند، و غدد شیری تشکیل شده و سرطان پستان شایعترین نوع سرطان در زنان است، هرچند در مردان نیز به ندرت رخ میدهد. تشخیص زودهنگام از طریق معاینه و غربالگری میتواند شانس بهبودی را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
علل ایجاد
علت دقیق سرطان پستان مشخص نیست، اما عوامل زیر میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند:
- سابقه خانوادگی: وجود سرطان پستان یا تخمدان در اعضای نزدیک خانواده.
- جهشهای ژنتیکی: مانند جهش در ژنهای BRCA1 یا BRCA2.
- عوامل هورمونی: شروع قاعدگی زودهنگام، یائسگی دیررس، یا استفاده طولانیمدت از هورموندرمانی.
- سبک زندگی: چاقی، کمتحرکی، مصرف الکل، و استعمال دخانیات.
- سن و جنسیت: خطر با افزایش سن، بهویژه پس از ۵۰ سالگی، بیشتر میشود. این عوامل به تنهایی بیماری را ایجاد نمیکنند، بلکه در کنار هم احتمال خطر را بالا میبرند.
علائم و نشانهها
سرطان پستان در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد، اما با پیشرفت، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:
- وجود توده یا ضخیم شدن غیرعادی در پستان یا زیر بغل.
- تغییر در شکل یا اندازه پستان.
- تغییرات پوستی، مانند چروکیدگی، تورفتگی یا قرمزی.
- ترشح از نوک پستان (بهویژه اگر خونی باشد).
- تورفتگی یا تغییر در نوک پستان. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه فوری به پزشک توصیه میشود.
روشهای تشخیص
تشخیص سرطان پستان از طریق روشهای زیر انجام میشود:
- معاینه بالینی: بررسی پستانها توسط پزشک یا خود فرد.
- ماموگرافی: تصویربرداری با اشعه ایکس برای شناسایی تودههای غیرقابل لمس.
- سونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای تمایز بین کیست و توده جامد.
- بیوپسی: نمونهبرداری از توده برای بررسی میکروسکوپی سلولها.
- امآرآی: برای ارزیابی دقیقتر در موارد پرخطر. غربالگری منظم، بهویژه از سن ۴۰ یا ۵۰ سالگی، میتواند تشخیص زودهنگام را تسهیل کند.
روشهای درمان
درمان سرطان پستان بسته به مرحله بیماری، نوع سرطان، و سلامت بیمار تعیین میشود و شامل موارد زیر است:
جراحی
- ماستکتومی: برداشتن کل پستان.
- لومپکتومی: برداشتن فقط توده و بخشی از بافت اطراف.
شیمیدرمانی
- استفاده از داروها برای نابودی سلولهای سرطانی، قبل یا بعد از جراحی.
پرتودرمانی
- استفاده از اشعه برای هدف قرار دادن سلولهای باقیمانده پس از جراحی.
هورموندرمانی
- داروهایی مانند تاموکسیفن برای مسدود کردن اثرات هورمونها در رشد سرطان.
ایمونوتراپی یا درمان هدفمند
- داروهایی که سیستم ایمنی را تقویت کرده یا پروتئینهای خاص سرطان را هدف قرار میدهند.
مراقبتهای پس از درمان
- پیگیری منظم با پزشک برای بررسی عود بیماری.
- بازسازی پستان در صورت نیاز.
- مدیریت عوارض احتمالی مانند خستگی یا تغییرات هورمونی.
پیشگیری و توصیهها
پیشگیری کامل از سرطان پستان ممکن نیست، اما رعایت موارد زیر میتواند به کاهش خطر کمک کند:
- مصرف رژیم غذایی متعادل با میوه، سبزیجات، و فیبر و کاهش مصرف چربیهای اشباع.
- حفظ وزن سالم و انجام فعالیت بدنی حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته.
- اجتناب از استعمال دخانیات و مصرف متعادل الکل.
- انجام غربالگری منظم (ماموگرافی) از سن ۴۰ یا ۵۰ سالگی یا زودتر در صورت وجود سابقه خانوادگی.
- انجام خودمعاینه ماهانه پستان و مراجعه فوری به پزشک در صورت مشاهده هرگونه تغییر. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری و معاینه منظم میتواند نتایج بهتری به همراه داشته باشد.
