تعریف
فیبرآدنوما یک تومور خوشخیم (غیرسرطانی) شایع در پستان است که از بافتهای غددی و همبند پستان تشکیل میشود. این توده معمولاً در بانوان جوان، بهویژه در سنین ۱۵ تا ۳۵ سال، دیده میشود و اغلب به صورت یک توده صاف، متحرک و لاستیکمانند احساس میشود. فیبرآدنوما معمولاً دردناک نیست و خطر ابتلا به سرطان پستان را به طور قابلتوجهی افزایش نمیدهد، اما بررسی پزشکی برای تأیید ماهیت خوشخیم آن ضروری است.
علل ایجاد
علت دقیق فیبرآدنوما مشخص نیست، اما به نظر میرسد هورمونها، بهویژه استروژن، نقش مهمی در ایجاد آن داشته باشند. عوامل زیر ممکن است خطر بروز فیبرآدنوما را افزایش دهند:
- نوسانات هورمونی: مانند تغییرات در دوران بلوغ، بارداری یا مصرف قرصهای ضدبارداری.
- سن: شایعتر در بانوان جوان و در سنین باروری.
- سابقه خانوادگی: گرچه فیبرآدنوما معمولاً ارثی نیست، سابقه خانوادگی بیماریهای خوشخیم پستان ممکن است خطر را کمی افزایش دهد. فیبرآدنوما معمولاً به طور خودبهخود ایجاد میشود و با تغییر سطح هورمونها ممکن است رشد کند یا کوچک شود.
علائم و نشانهها
فیبرآدنوما اغلب به صورت یک توده با ویژگیهای زیر ظاهر میشود:
- تودهای گرد یا بیضی، با لبههای صاف و مشخص.
- متحرک بودن توده (به راحتی زیر پوست حرکت میکند).
- بافتی سفت یا لاستیکمانند که معمولاً دردناک نیست.
- اندازه معمولاً بین ۱ تا ۵ سانتیمتر، گرچه ممکن است بزرگتر باشد. در برخی موارد، فیبرآدنوما بدون علامت است و تنها در معاینات پزشکی یا تصویربرداری کشف میشود. اگر توده به سرعت بزرگ شود، دردناک شود یا تغییر شکل دهد، بررسی فوری پزشکی لازم است.
روشهای تشخیص
تشخیص فیبرآدنوما معمولاً با ترکیبی از روشهای زیر انجام میشود:
- معاینه بالینی: پزشک با لمس پستانها وجود توده و ویژگیهای آن (مانند اندازه، شکل و تحرک) را بررسی میکند.
- سونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای تشخیص ماهیت توده، بهویژه در بانوان جوانتر که بافت پستان متراکمتری دارند.
- ماموگرافی: تصویربرداری با اشعه ایکس، بیشتر برای بانوان بالای ۳۵ سال یا در صورت وجود علائم مشکوک.
- بیوپسی: در صورت مشکوک بودن توده، نمونهبرداری با سوزن (بیوپسی با سوزن نازک یا هستهای) برای بررسی سلولها زیر میکروسکوپ انجام میشود. تشخیص دقیق برای تمایز فیبرآدنوما از سایر تودهها، مانند کیست یا سرطان پستان، ضروری است.
روشهای درمان
بسیاری از فیبرآدنوماها نیازی به درمان ندارند، بهویژه اگر کوچک، بدون علامت و خوشخیم باشند. گزینههای مدیریت و درمان عبارتند از:
نظارت و پیگیری
- معاینات منظم و تصویربرداری (مانند سونوگرافی) برای بررسی تغییرات در اندازه یا ماهیت توده.
- این روش برای فیبرآدنوماهای کوچک و بدون علامت مناسب است.
اقدامات جراحی
- برداشتن توده (Lumpectomy): در صورتی که توده بزرگ، دردناک، در حال رشد یا مشکوک باشد، با جراحی سرپایی برداشته میشود.
- کریوابلیشن: روشی غیرجراحی که با استفاده از سرما (انجماد) توده را از بین میبرد، برای فیبرآدنوماهای کوچک مناسب است.
مراقبتهای خانگی
- استفاده از سوتینهای حمایتی برای کاهش ناراحتی، بهویژه اگر توده بزرگ باشد.
- اجتناب از تحریک توده با فشار دادن مکرر. در اکثر موارد، فیبرآدنوما پس از یائسگی به دلیل کاهش سطح هورمونها کوچک میشود یا از بین میرود.
پیشگیری و توصیهها
پیشگیری کامل از فیبرآدنوما ممکن نیست، زیرا اغلب به عوامل هورمونی مرتبط است. با این حال، رعایت موارد زیر میتواند به سلامت پستان و تشخیص زودهنگام کمک کند:
- انجام خودمعاینه ماهانه پستان برای شناسایی هرگونه توده یا تغییر غیرعادی.
- انجام ماموگرافی یا سونوگرافی طبق توصیه پزشک، بهویژه برای بانوان بالای ۴۰ سال یا افرادی با سابقه خانوادگی بیماریهای پستان.
- حفظ سبک زندگی سالم با رژیم غذایی متعادل، ورزش منظم و مدیریت استرس.
- مراجعه فوری به پزشک در صورت مشاهده توده جدید، رشد سریع توده یا بروز علائمی مانند درد یا تغییر شکل. پیگیری منظم پزشکی برای نظارت بر فیبرآدنوما و اطمینان از خوشخیم بودن آن ضروری است.
