تعریف
کیست پستان یک کیسه پر از مایع است که در بافت پستان ایجاد میشود و به عنوان یک توده خوشخیم (غیرسرطانی) شناخته میشود. این کیستها معمولاً در بانوان بین ۳۵ تا ۵۰ سال، بهویژه در سالهای نزدیک به یائسگی، شایع هستند، اما ممکن است در هر سنی رخ دهند. کیستهای پستان میتوانند به صورت تکی یا چندگانه و در یک یا هر دو پستان ظاهر شوند. این وضعیت معمولاً بیخطر است و خطر ابتلا به سرطان پستان را به طور قابلتوجهی افزایش نمیدهد، اما بررسی پزشکی برای اطمینان از ماهیت خوشخیم آن ضروری است.
علل ایجاد
کیستهای پستان اغلب به دلیل تغییرات هورمونی در بدن ایجاد میشوند. عوامل اصلی شامل موارد زیر هستند:
- نوسانات هورمونی: تغییرات در سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون، بهویژه در طول چرخه قاعدگی، بارداری یا یائسگی، میتوانند باعث تشکیل کیست شوند.
- انسداد مجاری پستان: تجمع مایع در مجاری شیری ممکن است منجر به تشکیل کیست شود.
- عوامل دیگر: گرچه ارتباط مستقیمی ثابت نشده، مصرف زیاد کافئین یا رژیم غذایی پرچرب ممکن است علائم را تشدید کند. کیستهای پستان معمولاً ارثی نیستند، اما در برخی افراد با سابقه بیماریهای خوشخیم پستان ممکن است شایعتر باشند.
علائم و نشانهها
کیستهای پستان ممکن است بدون علامت باشند و در تصویربرداری کشف شوند، اما علائم شایع شامل موارد زیر هستند:
- تودهای گرد یا بیضی با لبههای صاف که معمولاً متحرک و نرم است.
- درد یا حساسیت در ناحیه توده، بهویژه قبل از قاعدگی.
- تغییر اندازه توده با چرخه قاعدگی (بزرگتر شدن قبل از پریود و کوچکتر شدن پس از آن).
- در موارد نادر، ترشح از نوک پستان (شفاف، زرد یا سبز). اگر توده سفت، غیرمتحرک یا همراه با علائمی مانند ترشح خونی یا تغییر پوست باشد، بررسی فوری پزشکی لازم است.
روشهای تشخیص
تشخیص کیست پستان معمولاً با ترکیبی از روشهای زیر انجام میشود:
- معاینه بالینی: پزشک با لمس پستانها ویژگیهای توده (مانند اندازه، شکل و نرمی) را بررسی میکند.
- سونوگرافی: بهترین روش برای تشخیص کیست، زیرا میتواند توده پر از مایع را از تودههای جامد (مانند فیبرآدنوما یا سرطان) تمایز دهد.
- ماموگرافی: برای بانوان بالای ۴۰ سال یا در صورت وجود علائم مشکوک، برای بررسی ساختار پستان.
- آسپیراسیون با سوزن نازک: در صورتی که کیست بزرگ یا دردناک باشد، پزشک ممکن است مایع داخل کیست را با سوزن خارج کرده و برای بررسی به آزمایشگاه ارسال کند. تشخیص دقیق برای رد سایر بیماریها، بهویژه سرطان پستان، ضروری است.
روشهای درمان
بسیاری از کیستهای پستان نیازی به درمان ندارند، بهویژه اگر کوچک و بدون علامت باشند. گزینههای مدیریت و درمان شامل موارد زیر هستند:
نظارت و پیگیری
- معاینات منظم و تصویربرداری (مانند سونوگرافی) برای بررسی تغییرات در اندازه یا ماهیت کیست.
- این روش برای کیستهای کوچک و بدون علامت مناسب است.
اقدامات خانگی
- استفاده از سوتینهای حمایتی برای کاهش درد و ناراحتی.
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد برای تسکین درد.
- کاهش مصرف کافئین، نمک یا غذاهای پرچرب، گرچه شواهد علمی محدودی برای تأثیر این اقدامات وجود دارد.
مداخلات پزشکی
- آسپیراسیون با سوزن: برای کیستهای بزرگ یا دردناک، پزشک مایع داخل کیست را با سوزن خارج میکند. این روش سرپایی و ساده است.
- جراحی: در موارد نادر، اگر کیست مکرر یا مشکوک باشد، ممکن است با جراحی برداشته شود. کیستهای پستان معمولاً پس از یائسگی به دلیل کاهش هورمونها کوچکتر شده یا از بین میروند.
پیشگیری و توصیهها
پیشگیری کامل از کیست پستان ممکن نیست، زیرا اغلب به عوامل هورمونی مرتبط است. با این حال، رعایت موارد زیر میتواند به سلامت پستان و تشخیص زودهنگام کمک کند:
- انجام خودمعاینه ماهانه پستان برای شناسایی هرگونه توده یا تغییر غیرعادی.
- انجام ماموگرافی یا سونوگرافی طبق توصیه پزشک، بهویژه برای بانوان بالای ۴۰ سال یا افرادی با سابقه بیماریهای پستان.
- حفظ سبک زندگی سالم با رژیم غذایی متعادل، ورزش منظم و مدیریت استرس.
- مراجعه فوری به پزشک در صورت مشاهده توده جدید، درد مداوم، ترشح غیرعادی یا تغییرات پوستی. پیگیری منظم پزشکی برای نظارت بر کیستها و اطمینان از خوشخیم بودن آنها ضروری است.
