تعریف
ترشح از نوک پستان به خروج مایع از نوک پستان، به صورت خودبهخود یا با فشار دادن، گفته میشود. این وضعیت در بسیاری از موارد طبیعی و بیخطر است، بهویژه در بانوانی که باردار هستند، شیردهی میکنند یا در سنین باروری قرار دارند. با این حال، در برخی موارد، ترشح از نوک پستان میتواند نشانهای از یک مشکل پزشکی، از جمله بیماریهای خوشخیم یا در موارد نادر، سرطان پستان باشد. ترشح ممکن است از یک پستان یا هر دو پستان رخ دهد و میتواند شفاف، شیری، زرد، سبز یا خونی باشد.
علل ایجاد
ترشح از نوک پستان میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد که برخی طبیعی و برخی غیرطبیعی هستند. شایعترین علل عبارتند از:
- تغییرات هورمونی: نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری، شیردهی یا یائسگی میتواند باعث ترشح شیری یا شفاف شود.
- تحریک پستان: فشار دادن مکرر پستان یا تحریک نوک پستان ممکن است باعث ترشح شود.
- بیماریهای خوشخیم پستان: مانند پاپیلومای داخل مجرای پستان (رشد غیرسرطانی در مجاری شیری) یا تغییرات فیبروکیستیک پستان.
- عفونت یا التهاب: مانند ماستیت (عفونت پستان) یا اکتازی مجرای پستان (گشاد شدن مجاری شیری).
- داروها: برخی داروها، مانند قرصهای ضدبارداری، داروهای ضدافسردگی یا داروهای فشار خون، میتوانند باعث ترشح شوند.
- مشکلات هورمونی: مانند پرولاکتینوما (تومور خوشخیم غده هیپوفیز که سطح هورمون پرولاکتین را افزایش میدهد).
- سرطان پستان: در موارد نادر، بهویژه اگر ترشح خونی باشد و تنها از یک پستان رخ دهد، ممکن است نشانه سرطان باشد.
علائم و نشانهها
ترشح از نوک پستان ممکن است با ویژگیهای مختلفی ظاهر شود. علائم مرتبط عبارتند از:
- نوع ترشح: مایع میتواند شیری، شفاف، زرد، سبز، قهوهای یا خونی باشد.
- محل ترشح: ممکن است از یک پستان یا هر دو پستان باشد و از یک مجرا یا چندین مجرا خارج شود.
- زمانبندی: ترشح ممکن است خودبهخود رخ دهد یا تنها با فشار دادن نوک پستان ظاهر شود.
- علائم همراه: وجود توده در پستان، درد، تورم، تغییر در شکل نوک پستان یا پوست اطراف آن. ترشح خونی، ترشحی که تنها از یک پستان باشد یا همراه با توده قابل لمس باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
روشهای تشخیص
تشخیص علت ترشح از نوک پستان با معاینه بالینی توسط پزشک آغاز میشود. پزشک تاریخچه پزشکی، علائم و داروهای مصرفی بیمار را بررسی میکند. روشهای تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آزمایش مایع ترشح: نمونهای از مایع برای بررسی سلولهای غیرطبیعی یا عفونت به آزمایشگاه ارسال میشود.
- ماموگرافی: تصویربرداری با اشعه ایکس برای بررسی ساختار پستان و شناسایی توده یا تغییرات غیرطبیعی.
- سونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای بررسی مجاری شیری یا تودههای احتمالی.
- داکتوگرام (گالاکتوگرافی): تصویربرداری با تزریق ماده حاجب به مجرای پستان برای شناسایی ناهنجاریها.
- بیوپسی: در صورت وجود توده یا تغییرات مشکوک، نمونهبرداری برای بررسی سلولها انجام میشود.
- آزمایش خون: برای بررسی سطح هورمونها، مانند پرولاکتین، در صورت مشکوک بودن به مشکلات هورمونی. در صورت مشاهده ترشح خونی یا همراه با توده، بررسیهای دقیقتر برای رد سرطان پستان ضروری است.
روشهای درمان
درمان ترشح از نوک پستان به علت آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد، اگر ترشح طبیعی یا ناشی از تغییرات هورمونی باشد، نیازی به درمان نیست. گزینههای درمانی شاملირ
اقدامات خانگی و تغییر سبک زندگی
- اجتناب از فشار دادن نوک پستان برای جلوگیری از تحریک و ترشح بیشتر.
- استفاده از سوتینهای راحت و حمایتی برای کاهش ناراحتی.
- حفظ سبک زندگی سالم با رژیم غذایی متعادل و کاهش استرس.
درمانهای دارویی
- در صورت وجود عفونت (مانند ماستیت)، آنتیبیوتیک تجویز میشود.
- برای مشکلات هورمونی، مانند پرولاکتینوما، داروهایی برای تنظیم سطح هورمونها (مانند کابرگولین) ممکن است تجویز شود.
مداخلات پزشکی
- جراحی: در مواردی مانند پاپیلومای داخل مجرای پستان که باعث ترشح خونی میشود، برداشتن مجرای شیری یا توده ممکن است لازم باشد.
- درمان مشکلات هورمونی: در صورت وجود تومور هیپوفیز، درمان دارویی یا جراحی ممکن است توصیه شود. در صورت تشخیص سرطان پستان، درمان ممکن است شامل جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی باشد.
پیشگیری و توصیهها
پیشگیری کامل از ترشح نوک پستان ممکن نیست، اما رعایت موارد زیر میتواند به کاهش خطر یا مدیریت بهتر آن کمک کند:
- انجام خودمعاینه ماهانه پستان برای شناسایی زودهنگام هرگونه تغییر غیرعادی.
- انجام ماموگرافی سالانه پس از ۴۰ سالگی یا طبق توصیه پزشک.
- اجتناب از تحریک بیش از حد نوک پستان برای کاهش ترشح غیرضروری.
- مشاوره با پزشک در صورت بروز ترشح خودبهخود، خونی یا همراه با توده، بهویژه اگر از یک پستان باشد. پیگیری منظم پزشکی برای حفظ سلامت پستان و تشخیص زودهنگام هرگونه مشکل احتمالی ضروری است.
