تعریف

بیوپسی گره لنفاوی نگهبان (Sentinel Lymph Node Biopsy) یک روش تشخیصی پزشکی است که برای بررسی گسترش سرطان، به‌ویژه سرطان پستان یا ملانوما (سرطان پوست)، به گره‌های لنفاوی استفاده می‌شود. گره لنفاوی نگهبان، اولین گره یا گروه کوچکی از گره‌های لنفاوی است که سرطان ممکن است از محل اولیه تومور به آن‌ها گسترش یابد. این روش به پزشکان کمک می‌کند تا تشخیص دهند آیا سرطان به گره‌های لنفاوی رسیده است یا خیر، بدون نیاز به برداشتن تعداد زیادی از گره‌های لنفاوی.

علل انجام

بیوپسی گره لنفاوی نگهبان معمولاً برای ارزیابی وضعیت سرطان در بدن انجام می‌شود. این روش به‌ویژه در موارد زیر کاربرد دارد:

• سرطان پستان: برای بررسی اینکه آیا سرطان از پستان به گره‌های لنفاوی زیر بغل گسترش یافته است.
• ملانوما: برای تشخیص گسترش سرطان پوست به گره‌های لنفاوی نزدیک.
• سایر سرطان‌ها مانند سرطان تیروئید یا سرطان‌های ناحیه سر و گردن نیز ممکن است نیاز به این روش داشته باشند. این روش به پزشکان کمک می‌کند تا مرحله (Stage) سرطان را تعیین کرده و برنامه درمانی مناسب را طراحی کنند.

علائم و نشانه‌ها

بیوپسی گره لنفاوی نگهبان به خودی خود یک بیماری نیست و بنابراین علائم خاصی ندارد. این روش معمولاً زمانی توصیه می‌شود که فرد مبتلا به سرطان تشخیص داده شده باشد و پزشک بخواهد بررسی کند آیا سرطان به گره‌های لنفاوی گسترش یافته است یا خیر. علائم مرتبط با سرطان (مانند توده در پستان، تغییر در پوست یا بزرگ شدن گره‌های لنفاوی) ممکن است دلیل اولیه برای انجام این روش باشند.

روش انجام (تشخیص)

بیوپسی گره لنفاوی نگهبان یک روش جراحی سرپایی است که معمولاً تحت بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود. مراحل آن به شرح زیر است:

1. تزریق ماده ردیاب: پزشک یک ماده ردیاب (مانند رنگ آبی یا ماده رادیواکتیو بی‌خطر) را در نزدیکی محل تومور تزریق می‌کند. این ماده از طریق سیستم لنفاوی به گره‌های لنفاوی نگهبان می‌رسد.
2. شناسایی گره نگهبان: با استفاده از دستگاه تشخیص رادیواکتیو یا مشاهده رنگ آبی، پزشک گره یا گره‌های لنفاوی نگهبان را شناسایی می‌کند.
3. برداشتن گره: گره‌های لنفاوی نگهبان با یک برش کوچک جراحی برداشته شده و برای بررسی به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می‌شوند.
4. بررسی پاتولوژی: در آزمایشگاه، گره‌ها زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند تا وجود سلول‌های سرطانی تأیید یا رد شود. این روش معمولاً کم‌تر از یک ساعت طول می‌کشد و بیمار همان روز به خانه بازمی‌گردد.

روش‌های درمانی و مدیریت

بیوپسی گره لنفاوی نگهبان به خودی خود درمانی نیست، بلکه یک ابزار تشخیصی است. نتایج آن بر برنامه درمانی تأثیر می‌گذارد:

• اگر گره نگهبان سالم باشد: معمولاً نشان‌دهنده عدم گسترش سرطان به گره‌های لنفاوی است و ممکن است نیازی به برداشتن گره‌های لنفاوی دیگر نباشد.
• اگر گره نگهبان حاوی سلول‌های سرطانی باشد: پزشک ممکن است توصیه کند گره‌های لنفاوی بیشتری برداشته شوند (دیسکسیون لنفاوی) یا درمان‌های دیگری مانند شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی انجام شود.

مراقبت‌های پس از بیوپسی

• استراحت و اجتناب از فعالیت‌های سنگین برای چند روز.
• مراقبت از محل برش جراحی برای جلوگیری از عفونت.
• مصرف داروهای مسکن بدون نسخه (مانند استامینوفن) در صورت بروز درد خفیف. عوارض احتمالی شامل تورم (لنف‌ادم)، کبودی، عفونت یا حساسیت موقت در محل جراحی است که معمولاً نادر و قابل مدیریت هستند.

پیشگیری و توصیه‌ها

از آنجا که بیوپسی گره لنفاوی نگهبان یک روش تشخیصی است، پیشگیری مستقیم برای آن وجود ندارد. با این حال، برای کاهش خطر عوارض یا بهبود نتایج، رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:

• انجام معاینات منظم برای تشخیص زودهنگام سرطان، از جمله خودمعاینه پستان یا بررسی پوست.
• پیروی از توصیه‌های پزشک برای غربالگری سرطان (مانند ماموگرافی سالانه پس از ۴۰ سالگی).
• اطلاع به پزشک در مورد هرگونه سابقه آلرژی، به‌ویژه به مواد ردیاب یا بیهوشی، قبل از انجام بیوپسی. در صورت بروز علائمی مانند تورم غیرعادی، درد مداوم یا تغییرات در محل جراحی، فوراً به پزشک مراجعه شود.