تعریف
بازسازی تأخیری پستان روشی جراحی است که برای بازسازی شکل و ظاهر پستان پس از ماستکتومی (برداشتن کامل یا بخشی از پستان به دلیل سرطان یا سایر بیماریها) انجام میشود، اما برخلاف بازسازی فوری، این عمل چند ماه یا حتی چند سال پس از ماستکتومی صورت میگیرد. هدف این روش بهبود ظاهر پستان، افزایش اعتمادبهنفس و ارتقای کیفیت زندگی بیمار است. بازسازی تأخیری معمولاً با همکاری جراح پلاستیک انجام میشود و برای بیمارانی مناسب است که به دلایل پزشکی، شخصی یا درمانی در زمان ماستکتومی نتوانستهاند بازسازی فوری انجام دهند.
علل انجام
بازسازی تأخیری پستان برای افرادی توصیه میشود که:
- ماستکتومی قبلی انجام دادهاند: به دلیل سرطان پستان، بیماریهای خوشخیم شدید یا ماستکتومی پیشگیرانه (مثلاً در افراد با جهشهای ژنتیکی مانند BRCA1 یا BRCA2).
- نیاز به درمانهای تکمیلی دارند: مانند پرتودرمانی یا شیمیدرمانی که ممکن است بازسازی فوری را دشوار کند.
- ترجیح شخصی دارند: برخی بیماران ترجیح میدهند ابتدا با ماستکتومی کنار بیایند و سپس برای بازسازی تصمیم بگیرند. این روش به بیمارانی که میخواهند ظاهر پستان خود را پس از درمان بازیابی کنند، کمک میکند.
علائم و نشانهها
بازسازی تأخیری پستان یک روش درمانی است و به خودی خود علائم خاصی ندارد. این عمل معمولاً به دنبال ماستکتومی انجام میشود و ممکن است برای بیمارانی انتخاب شود که پس از جراحی اولیه با مشکلات روانی، عاطفی یا ظاهری (مانند عدم تقارن بدن یا ناراحتی از ظاهر محل جراحی) مواجه هستند. علائم مرتبط با بیماری اصلی (مانند توده پستان یا تغییرات پوستی در زمان تشخیص سرطان) ممکن است دلیل اولیه ماستکتومی بوده باشند.
روشهای انجام (انواع بازسازی)
بازسازی تأخیری پستان به دو روش اصلی انجام میشود که انتخاب آن به وضعیت بیمار، میزان بافت باقیمانده و ترجیحات او بستگی دارد:
- بازسازی با پروتز (ایمپلنت):
- در این روش، پروتز سیلیکونی یا آبنمکی زیر پوست یا عضله قفسه سینه قرار میگیرد.
- اغلب از یک بالون موقت (اکسپندر) برای کشیدن پوست و ایجاد فضای لازم برای پروتز دائمی استفاده میشود، بهویژه اگر پوست به دلیل پرتودرمانی سفت شده باشد.
- این روش برای بیمارانی مناسب است که بافت کافی در ناحیه پستان ندارند.
- بازسازی با بافت بدن (فلپ):
- از بافتهای بدن بیمار (مانند پوست، چربی یا عضله از شکم، پشت یا باسن) برای بازسازی پستان استفاده میشود.
- روشهای رایج شامل فلپ TRAM (بافت شکم)، فلپ DIEP (بافت شکم بدون استفاده از عضله) یا فلپ لاتیسیموس دورسی (بافت پشت) است.
- این روش برای بیمارانی مناسب است که به دنبال ظاهر طبیعیتر هستند یا نمیتوانند از پروتز استفاده کنند. در برخی موارد، ترکیبی از این دو روش به کار میرود. بازسازی نوک پستان و هاله اطراف آن (آرئولا) معمولاً در مرحله دوم انجام میشود.
روشهای درمانی و مدیریت
بازسازی تأخیری پستان یک فرآیند جراحی است که نیاز به برنامهریزی دقیق دارد. مراحل و مدیریت پس از عمل شامل موارد زیر است:
- جراحی: این عمل ممکن است ۲ تا ۶ ساعت طول بکشد، بسته به روش انتخابشده. بیماران معمولاً تحت بیهوشی عمومی هستند.
- دوره نقاهت: بهبودی اولیه چند هفته طول میکشد و بهبودی کامل ممکن است چند ماه زمان ببرد. بیماران معمولاً چند روز در بیمارستان بستری میشوند.
- مراقبتهای پس از جراحی:
- اجتناب از فعالیتهای سنگین برای ۴ تا ۸ هفته.
- مراقبت از محل برش جراحی برای جلوگیری از عفونت.
- مصرف داروهای مسکن برای مدیریت درد.
- پیگیری منظم با جراح برای بررسی روند بهبودی و نتایج.
- عوارض احتمالی: شامل عفونت، خونریزی، جابهجایی پروتز، تشکیل بافت اسکار یا ضعف در ناحیه اهداکننده بافت (مثل شکم در روش فلپ). پرتودرمانی قبلی ممکن است خطر عوارض را افزایش دهد.
پیشگیری و توصیهها
از آنجا که بازسازی تأخیری پستان یک روش درمانی است، پیشگیری مستقیم برای آن وجود ندارد. با این حال، رعایت موارد زیر میتواند به بهبود نتایج و کاهش عوارض کمک کند:
- مشورت دقیق با جراح پلاستیک و جراح سرطان قبل از عمل برای انتخاب روش مناسب با توجه به سابقه پزشکی، مانند پرتودرمانی.
- حفظ سبک زندگی سالم با رژیم غذایی متعادل، ورزش سبک پس از بهبودی و اجتناب از سیگار، زیرا سیگار میتواند روند بهبودی را مختل کند.
- آمادگی روانی برای تغییرات ظاهری با مشورت روانشناس یا گروههای حمایتی برای کنار آمدن با اثرات عاطفی ماستکتومی و بازسازی.
- انجام معاینات منظم پستان و ماموگرافی (در صورت باقی ماندن بافت پستان) برای تشخیص زودهنگام هرگونه مشکل. در صورت بروز علائمی مانند تورم غیرعادی، قرمزی، درد شدید یا ترشح از محل جراحی، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
